Over schapen en buikpijn

door buikberg

We hebben tot onze scha en schande weer iets bijgeleerd: schapen kunnen buikpijn hebben, dan gedragen ze zich alsof ze gaan lammeren, en dan mag je ze vooral geen krachtvoer geven want dat maakt het alleen maar erger, wat tot de dood kan leiden. Dankzij onze veearts Luc is het gelukkig niet zo ver moeten komen, maar het was toch weer op het randje. Diagnose: pens-acidose.

Maandagavond merkte Anneleen dat schaap Emma niet wilde komen eten en dat ze op een vaste plek bleef staan. Ze trok af en toe met haar achterpoten en snuffelde regelmatig aan het gras. Het belletje rinkelde, het zou vroeg zijn voor lammetjes, maar het kon. Het was echter geen weer om kleine schaapjes ter wereld te zetten: de sneeuw was nog niet volledig ontdooid, een koude wind, en af en toe lichte regen. Weerbarstige Emma werd met vereende vrouwkracht en onder luid protest naar de stal gesleept, in de hoop dat ze dan daar lekker warm haar schaapjes kon baren. Ze kreeg nog een extra hoeveelheid bietenpulpkorrels om wat kracht op te doen, die ze smakelijk opat. Maar de volgende ochtend nog geen teken van lammetjes te zien. Hm, ok dan, vergist. Emma mocht weer buiten bij de rest van de kudde. Ze liet het zich geen twee keer zeggen.

Woensdagavond doen we nog een laatste ronde langs de beestjes voor het slapengaan, en Emma ligt op haar rug te spartelen. Ze wordt snel weer op haar poten gedraaid, hopelijk in de juiste richting gekeerd want ze kunnen daardoor een darmtorsie oplopen met een gewisse dood binnen 24u wegens geen doorgang voor het spijs meer. We houden haar nog even in het oog, maar nadat ze terug wat steviger op haar poten staat vervoegt ze de kudde weer, alles lijkt in orde. Toch wel gek dat ze op een gewoon vlak stuk op haar rug is beland, meestal gebeurt dat enkel als ze in slaap vallen op een helling.

Vrijdagochtend vindt Willem Emma volledig verkleumd verwikkeld in een rol prikkeldraad. Ok, die prikkeldraad moet niet in de wei liggen, maar hoe was ze daar nu weer in terecht gekomen? Hij knipt en trekt met veel moeite haar wol uit de warboel, waarna ze wat zwakjes terug op haar poten gaat staan. Willem redeneert dat zo slap is door de tijd dat ze in de prikkeldraad gelegen heeft, en geeft haar nog een flinke schep bietenpulpkorrels om wat te bekomen.

Vrijdagavond: Anneleen bezoekt de schapen, ziet dat er maar drie in de boomgaard zitten. Waar is Emma? Ze blijkt in een hoekje van de andere wei te staan, met slappe oren, droevige ogen en bijna te zwak om op haar benen te staan. Hm, dat ziet er echt niet goed uit… De veearts wordt gebeld: volgens ons heeft ze ofwel inderdaad een torsie van het spijsverteringskanaal opgelopen toen ze op haar rug lag, ofwel is er iets mis met het lammeren. Na kort onderzoek sluit hij beide oorzaken uit: ze is nog bijlange niet aan het lammeren en een darmtorsie had ze nooit zo lang overleefd (en hij hoorde ook niets klotsen in haar buik, wat typisch zou moeten zijn). Nee, de geur van haar diarree zet hem op een ander spoor: heeft ze een overdaad aan krachtvoer gekregen? Waarschijnlijk wel ja… maandagavond, vrijdagochtend, telkens een grote extra portie.

Wat gebeurt er dan? De magen van een schaap zijn voorzien op vezelachtig, moeilijk verteerbaar voer. Als ze te veel (maw meer dan anders, plots heel veel, …) ‘hapklaar’ voer krijgen, ofwel snel verteerbare suikers, dan geraken hun maagbacterien daardoor uit balans en wordt er maagzuur gevormd door de vergisting. En een schapenmaag is daar niet op voorzien, zal geirriteerd geraken, buikpijn geven, kans op maagzweren, maar het zuur komt ook in de bloedbaan waardoor de spiertonus sterk zal verminderen (de chemische reacties zullen we jullie besparen, onze veearts legt alles graag volledig uit 😉 en ze bv. op hun rug belanden of in de prikkeldraad verwikkeld geraken. Op de duur treedt er hart- of ademhalingsfalen op, kunnen ze niet meer eten, de vertering valt stil, en gaan ze dus dood. Want een niet-herkauwend dier zou gewoon de reflex hebben om te braken, maar herkauwers kunnen dat niet waardoor de gisting gewoon blijft doorgaan.

Gelukkig waren we er nog net op tijd bij (een beetje vroeger was nog beter geweest, maar ja). Vrijdagavond kreeg Emma een tweetal spuiten antibiotica en buscopan, en vier spuiten calcium om de spiertonus te verbeteren, de vertering weer in gang te zetten en haar algemene conditie wat te verbeteren. Toen de eerste spuiten wat uitgewerkt waren (wat de veearts had voorzien) kreeg ze zaterdagmiddag een nieuwe lading, en we verhuisden haar ook naar de stal zodat ze wat minder last zou hebben van de kou en de wind. En het gebeurt elke keer weer met onze schapen: voordien zijn ze doodziek en lijken ze geen zin te hebben om moeite te doen om er weer bovenop te geraken, maar eens je ze verplicht om beter te worden door ze bv. naar de stal te verhuizen, drinken en eten voor hun neus te zetten, … maken ze een klik en lijken ze te zeggen: ok, goed, als je het dan echt zo graag wil, dan zal ik mijn best doen beter te worden. Misschien zaten de versgeplukte spruitenblaadjes er voor iets tussen, maar emma begon direct te eten en te drinken van het spuitwater (helpt ook tegen maagverzuring). Na twee dagen ‘ziekenboeg’ met de lekkerste hapjes eerst, mocht ze vandaag weer een stapje in de varkenswei zetten. Nadat ze zich ervan vergewist had dat haar kuddegenoten niet te ver uit de buurt waren, was ze duidelijk meer op haar gemak en nu maakt ze al af en toe een wandelingetje waarna ze weer in de stal wat gaat rusten. Als de storm van morgen voorbij is, zal ze hopelijk sterk genoeg zijn om weer met de rest mee te gaan. Ons begga zal er niet rouwig om zijn, want om te vermijden dat ze Emma gewoon omver loopt/wroet moet ze even in haar hok blijven vandaag (protest!).

Advertenties