Buikberg

het verhaal van een boerderij en haar bewoners

Categorie: Emma

In memoriam

Dag lieve Emma.
We hadden nog maar net een hoop wei gekocht, of we kozen jou al uit de grote bende zwartblessen bij een dorpsgenoot. We vonden je speciaal omdat je bles in het midden gesloten was, als twee tranen boven elkaar. Samen met je zus Laura kon je aan het titanenwerk beginnen: onze weien kort eten. Enkele maanden later kwam Hector erbij, en jullie hadden het goed samen. In maart van het jaar erop mochten we je eerste lammetjes begroeten: Julien en Louise. Je werd twee keer ziek, door myasis en door de blauwtong, maar je spartelde je er beide keren met glans door. Je lammetjes hadden het minder goed, ze zijn beide overleden door de blauwtong. Julien zorgde gelukkig eerst nog voor een uitgebreide 15-koppige kroost bij zijn nieuwe thuis in Meulebeke. Ook Hector moest naar de schapenhemel, Marcel uit Meulebeke werd onze nieuwe stamvader. Het jaar nadien mocht je je drieling verwachten, en je lammerde toen we thuis waren, onze eerste schapenbevalling! Ondanks dat nummertje twee waarschijnlijk in stuit lag kreeg je ze mooi op de wereld gezet: Rosa, Eugene en kleine zotte Louis. Eugene en Louis werden tijdens ons trouwfeest goed gesmaakt en bevinden zich deels nog in onze diepvries. Marc en Yolande, zorg goed voor Rosatje, ze is de enige die Emma’s nagedachtenis nog kan voortzetten. Gelukkig lijkt ze als twee druppels water op haar moeder. De vierling dit jaar en het slechte weer werden je fataal. Gisteren heb je duidelijk gemaakt dat het genoeg geweest was, ondanks dat je de voorbije week echt vooruit ging en genoot van de lentezon, het verse jonge gras en de bende lammetjes om je heen.
Vaarwel Emma, nu moet je geen pijn meer lijden.

0006000070drieling_2008_3
img_0166
Ook onder deze hoop wol zit ergens ons Emma 🙂

Beetje zielig

img_3950

Maar voor de rest stelt ons Emma het redelijk goed. Gisteren had ze het wat koud, het is dan ook geen weer om al in je blote billen buiten te liggen, vandaar dat deken. Ze eet dagelijks een hele emmer vers geplukt gras (liefst met andere lekkernijen zoals pistolets en spruitjes eronder gemengd) en begint echt te proberen recht te staan. Dat lukt haar nog niet, waardoor ze de hele tijd toertjes draait en in haar deken verstrikt geraakt. Tot morgenavond mag ze nog in de zon op het binnenplein kamperen, voor daarna gaan we een andere oplossing moeten bedenken waar ze droog maar toch zacht kan liggen. Stom weer. (die spanvijs-met-blauw-zeil die je vanachter ziet is de (platliggende) tent die willem voor haar gemaakt heeft. Werkt goed als het even wat miezert, maar door haar manoevres geraakt ze er nu altijd onderuit natuurlijk)

Het gaat niet zo goed met Emma

Ondanks dat het er wel zo uitzag. Zaterdag heeft ze een dag in de zon op het binnenplein gelegen (betere ondergrond en ook gezonder dan die donkere varkensstal), maar nadien was het er het weer niet meer voor. Toch begon ze sinds begin deze week beter te eten van al het lekkers dat haar werd voorgezet, was haar stoelgang weer normaal (teken dat haar maag aan het genezen is) en begon ze regelmatig zichzelf van bil te verleggen en door het kot rond te kruipen.

We hadden zaterdag al gezien dat ze een doorligwonde begon te krijgen op haar bil, maar vermits ze zichzelf regelmatig van kant wisselde dachten we dat het wel ok was. En we vonden de isobetadine niet meer om te ontsmetten (soms zijn verbouwingen en de bijhorende rommel een pest :-(). Maar gisterenavond lag ze hevig te spartelen met haar achterpoten volledig uitgestrekt, en een beetje hulp van ons om haar weer in een comfortabele rechte houding te krijgen baatte niet. Dus nog maar eens de veearts gebeld en het verdict van de koortsthermometer was onherroepelijk: een acute infectie via de doorligwonde (maar zoals hij ook zei, amper te vermijden bij zware bedlegerige dieren…). Omdat ze nog koorts maakte en nog goed reactief was geeft hij haar nog een kans, maar als ze tegen vanavond niet voldoende gereageerd heeft op de antibiotica-invasie is het beter dat we haar uit haar lijden verlossen. Vandaag wordt alles gedaan wat kan om haar erdoor te krijgen: haar billen scheren zodat de wondes beter kunnen uitdrogen nadat ze bv. geplast heeft, ze ligt weer buiten op een zacht bedje van gras, aarde en stro, we hebben goudsbloemzalf en nieuwe isobetadine gehaald, … Maar als dat allemaal niet helpt, dan mag/moet ze gaan. Want zowel voor ons als voor onze veearts staat dierenwelzijn voorop, en ze heeft al zoveel geleden de laatste weken.

Vechten Emma!

De natuur geeft en neemt

Vanmorgen zag Anneleen dat Emma contracties had. Hm, dat zou echt geen goed idee zijn, ze is nog zo zwak en ze kan niet eens rechtstaan om haar lammetjes te zogen. Omdat de veearts ook al had gezegd ‘ik hoop dat ze nog wat kan aansterken voor ze moet lammeren’, vond Anneleen het toch beter om hem te verwittigen. Toen hij toekwam zei hij onmiddellijk, toch niet dat ziek schaap, ai ai. Hij voelde inwendig hoe het zat, en waar hij eerst dacht dat het gelukkig vals alarm was, rook hij nadien toch vruchtwater. Haar uier was echter totaal nog niet klaar om te zogen, waardoor het zeker een vroeggeboorte was en geen ‘normale’. Hij voelde het eerste lammetje zitten, maar het bleek erg raar te zitten. Na een tijdje bleek het een stuitligging te zijn en kreeg hij het eerste lammetje eruit. Het was eerder aan de kleine kant, nog niet helemaal volgroeid (geen wol) en het leefde niet. Op naar het volgende, dat was al heel wat groter en zat gelukkig in de juiste richting. Na heel wat moeite kreeg hij ook dit lammetje eruit, en het bleek nog te leven! Ik werd snel om een deken gestuurd en om de kruiwagen, want nu kon Emma toch niet meer buiten blijven liggen. Toen ik terugkwam, bleken er nog twee extra lammetjes verlost te zijn, allebei in stuit, redelijk groot, maar niet levend.

Het was dus een vierling, wat redelijk ongelooflijk is (drie ooitjes en een rammetje). Waarschijnlijk is een van de lammetjes een aantal weken geleden overleden, is het beginnen afsterven en heeft het zo de moeder en de andere lammetjes vergiftigd. En heel waarschijnlijk was dus het dode lam de oorzaak van al Emma’s vorige problemen, en niet in eerste instantie de overvoeding. Ze zou deze dracht nooit volledig hebben kunnen uitdragen, vermits er drie in stuit lagen heel wat problemen gehad hebben met het lammeren, en of ze ze allemaal had kunnen voeden was ook nog een probleem. Gelukkig had ze de voorbije dagen een aantal keer antibiotica gekregen waardoor zij het er al bij al nog redelijk goed vanaf gebracht heeft. Haar overlevingskansen zijn nu wel enorm gestegen, maar ze zal toch nog een week of twee in de ziekenboegstal moeten blijven tot ze weer op haar pootje kan staan.

Het tweede lammetje (een ooitje) heeft nog heel eventjes geleefd, maar vermits het waarschijnlijk ook vergiftigd was is het toch redelijk snel gestorven. Binnenkort planten we iets moois op het grafje.

Dit zijn nu eenmaal de risico’s van het boerenvak…

Voor wie wil verder kijken, een fotootje van het levende lammetje en van het grafje.img_3940img_3941

Nog een verstuikte poot erbij

Het vervolg van het verhaal van het zieke schaap.

Na een paar dagen is Emma aan de beterhand, ze mag zelf wat over en weer wandelen tussen de stal en het kleine varkensweitje. Daarna mag ze weer in de grote wei en lokken we haar naar de rest van de kudde, in de hoop dat ze nu bij hen blijft en lekker van het gras kan genieten.

Donderdagochtend vindt Willem Emma beneden bovenop de regenwaterput, 1m lager dan de begane grond. Hij probeert haar te helpen opstaan, maar ze glijdt altijd weg op de gladde beton. Na een hoop stro, wat betonblokken als steun, een deken onder haar buik om niet aan de wol te moeten trekken en andere manieren om het uitglijden te voorkomen, besluit Willem dat het zo niet lukt en bouwt hij een mooie tent voor haar zodat ze droog ligt. Vrijdagavond proberen we samen om haar op haar poten te helpen, maar ze kan precies niet op haar achterpoten steunen. De veearts komt maar weer eens, en blijkt inderdaad dat een van haar achterpootjes gekwetst is, gelukkig maar een spierverrekking van het uitglijden en niet gebroken. Maar wel pijnlijk, en het zal nog een aantal weken duren eer ze er weer op kan staan. Hij leert ons hoe we een schapenrolstoel kunnen maken met een kruiwagen, en we brengen haar naar de boomgaard waar ze in het zonnetje verder van haar ziekenverlof kan genieten. De tent brengen we ook bij haar voor als het regent, maar ze kruipt er liever onderuit. Ze eet en drinkt wel redelijk goed, dus we hebben er goede hoop op dat het wel in orde komt.

Over schapen en buikpijn

We hebben tot onze scha en schande weer iets bijgeleerd: schapen kunnen buikpijn hebben, dan gedragen ze zich alsof ze gaan lammeren, en dan mag je ze vooral geen krachtvoer geven want dat maakt het alleen maar erger, wat tot de dood kan leiden. Dankzij onze veearts Luc is het gelukkig niet zo ver moeten komen, maar het was toch weer op het randje. Diagnose: pens-acidose.

Maandagavond merkte Anneleen dat schaap Emma niet wilde komen eten en dat ze op een vaste plek bleef staan. Ze trok af en toe met haar achterpoten en snuffelde regelmatig aan het gras. Het belletje rinkelde, het zou vroeg zijn voor lammetjes, maar het kon. Het was echter geen weer om kleine schaapjes ter wereld te zetten: de sneeuw was nog niet volledig ontdooid, een koude wind, en af en toe lichte regen. Weerbarstige Emma werd met vereende vrouwkracht en onder luid protest naar de stal gesleept, in de hoop dat ze dan daar lekker warm haar schaapjes kon baren. Ze kreeg nog een extra hoeveelheid bietenpulpkorrels om wat kracht op te doen, die ze smakelijk opat. Maar de volgende ochtend nog geen teken van lammetjes te zien. Hm, ok dan, vergist. Emma mocht weer buiten bij de rest van de kudde. Ze liet het zich geen twee keer zeggen.

Woensdagavond doen we nog een laatste ronde langs de beestjes voor het slapengaan, en Emma ligt op haar rug te spartelen. Ze wordt snel weer op haar poten gedraaid, hopelijk in de juiste richting gekeerd want ze kunnen daardoor een darmtorsie oplopen met een gewisse dood binnen 24u wegens geen doorgang voor het spijs meer. We houden haar nog even in het oog, maar nadat ze terug wat steviger op haar poten staat vervoegt ze de kudde weer, alles lijkt in orde. Toch wel gek dat ze op een gewoon vlak stuk op haar rug is beland, meestal gebeurt dat enkel als ze in slaap vallen op een helling.

Vrijdagochtend vindt Willem Emma volledig verkleumd verwikkeld in een rol prikkeldraad. Ok, die prikkeldraad moet niet in de wei liggen, maar hoe was ze daar nu weer in terecht gekomen? Hij knipt en trekt met veel moeite haar wol uit de warboel, waarna ze wat zwakjes terug op haar poten gaat staan. Willem redeneert dat zo slap is door de tijd dat ze in de prikkeldraad gelegen heeft, en geeft haar nog een flinke schep bietenpulpkorrels om wat te bekomen.

Vrijdagavond: Anneleen bezoekt de schapen, ziet dat er maar drie in de boomgaard zitten. Waar is Emma? Ze blijkt in een hoekje van de andere wei te staan, met slappe oren, droevige ogen en bijna te zwak om op haar benen te staan. Hm, dat ziet er echt niet goed uit… De veearts wordt gebeld: volgens ons heeft ze ofwel inderdaad een torsie van het spijsverteringskanaal opgelopen toen ze op haar rug lag, ofwel is er iets mis met het lammeren. Na kort onderzoek sluit hij beide oorzaken uit: ze is nog bijlange niet aan het lammeren en een darmtorsie had ze nooit zo lang overleefd (en hij hoorde ook niets klotsen in haar buik, wat typisch zou moeten zijn). Nee, de geur van haar diarree zet hem op een ander spoor: heeft ze een overdaad aan krachtvoer gekregen? Waarschijnlijk wel ja… maandagavond, vrijdagochtend, telkens een grote extra portie.

Wat gebeurt er dan? De magen van een schaap zijn voorzien op vezelachtig, moeilijk verteerbaar voer. Als ze te veel (maw meer dan anders, plots heel veel, …) ‘hapklaar’ voer krijgen, ofwel snel verteerbare suikers, dan geraken hun maagbacterien daardoor uit balans en wordt er maagzuur gevormd door de vergisting. En een schapenmaag is daar niet op voorzien, zal geirriteerd geraken, buikpijn geven, kans op maagzweren, maar het zuur komt ook in de bloedbaan waardoor de spiertonus sterk zal verminderen (de chemische reacties zullen we jullie besparen, onze veearts legt alles graag volledig uit 😉 en ze bv. op hun rug belanden of in de prikkeldraad verwikkeld geraken. Op de duur treedt er hart- of ademhalingsfalen op, kunnen ze niet meer eten, de vertering valt stil, en gaan ze dus dood. Want een niet-herkauwend dier zou gewoon de reflex hebben om te braken, maar herkauwers kunnen dat niet waardoor de gisting gewoon blijft doorgaan.

Gelukkig waren we er nog net op tijd bij (een beetje vroeger was nog beter geweest, maar ja). Vrijdagavond kreeg Emma een tweetal spuiten antibiotica en buscopan, en vier spuiten calcium om de spiertonus te verbeteren, de vertering weer in gang te zetten en haar algemene conditie wat te verbeteren. Toen de eerste spuiten wat uitgewerkt waren (wat de veearts had voorzien) kreeg ze zaterdagmiddag een nieuwe lading, en we verhuisden haar ook naar de stal zodat ze wat minder last zou hebben van de kou en de wind. En het gebeurt elke keer weer met onze schapen: voordien zijn ze doodziek en lijken ze geen zin te hebben om moeite te doen om er weer bovenop te geraken, maar eens je ze verplicht om beter te worden door ze bv. naar de stal te verhuizen, drinken en eten voor hun neus te zetten, … maken ze een klik en lijken ze te zeggen: ok, goed, als je het dan echt zo graag wil, dan zal ik mijn best doen beter te worden. Misschien zaten de versgeplukte spruitenblaadjes er voor iets tussen, maar emma begon direct te eten en te drinken van het spuitwater (helpt ook tegen maagverzuring). Na twee dagen ‘ziekenboeg’ met de lekkerste hapjes eerst, mocht ze vandaag weer een stapje in de varkenswei zetten. Nadat ze zich ervan vergewist had dat haar kuddegenoten niet te ver uit de buurt waren, was ze duidelijk meer op haar gemak en nu maakt ze al af en toe een wandelingetje waarna ze weer in de stal wat gaat rusten. Als de storm van morgen voorbij is, zal ze hopelijk sterk genoeg zijn om weer met de rest mee te gaan. Ons begga zal er niet rouwig om zijn, want om te vermijden dat ze Emma gewoon omver loopt/wroet moet ze even in haar hok blijven vandaag (protest!).

En nog meer blauwtong

De volgende die voor het virus aan de beurt kwam, was mama Laura. We waren het al wat gewoon: we waren er dus weer erg snel bij, de behandeling sloeg goed aan en het wit-gele kruis deed zijn werk. Laura bleek zot van (helende!) paardebloembladeren, dus die werden ‘en masse’ in de moestuin uitgedaan en gevoerd. Na twee behandelingen liep ze alweer rond (ze bleef nog wel een week of twee kreupel), maar ze kreeg voor de veiligheid toch een derde dosis. We leerden van de veearts hoe we die spuiten zelf kunnen zetten, zodat hij extra dosissen kon achter laten na een eerste check en hij niet telkens moest terugkomen (de man was compleet overwerkt en klopte serieuze overuren…).
Ongeveer tegelijkertijd leek onze grote stoere Hector niet helemaal in orde, maar bij hem waren de symptomen zeer vaag: niet echt veel slijmen, at nog goed, liep nog rond, speelde nog met Julien (ze zaten met twee in de boomgaard om geen incesttoestanden te krijgen: de ene krachtmeting volgde op de andere). Hij was gewoon heel loom en lui. Na enkele dagen toch maar de veearts erbij geroepen, en jawel: koorts. Dus ook voor hem inspuitingen, die we na de eerste keer zelf gaven. Hij bleef goed eten en vooral heel veel drinken (tegen zijn gewoonte, maar ook een duidelijk blauwtongsymptoom: veel meer dorst), maar rondlopen ging zeer moeilijk. Door zijn eetlust dachten we dat het dus wel in orde zou komen. Maar hij ging na drie dosissen nog steeds niet vooruit. Na een week was hij ’s morgens echter heel erg achteruit gegaan, hij lag met zijn kop op de grond (voordien zat hij nog recht), keek zeer vreemd uit zijn ogen. De veearts stelde de diagnose hersenvliesontsteking, en Hector verhuisde naar de eeuwige weides omdat hij zoveel afzag en er geen enkele kans op genezing was. Weer iets nieuws geleerd: bij de meeste schapen tast het blauwtongvirus ‘minder gevaarlijke’ slijmvliezen aan zoals de keel, neus en mond, maar het kan evengoed het hersenvlies, het hartzakje of nog iets anders zijn, en die laatste varianten zijn altijd dodelijk… Een snede achter het oor levert het bewijs van de hersenvliesontsteking. Nu is onze Hector weg… Ook al kwam hij heel veel ‘kopstoten’ tegen ons, we missen onze grote ram toch erg.